Przejdź do treści głównej

Program Inteligentny Rozwój

Program Inteligentny Rozwój (PO IR) to największy w Unii Europejskiej program finansujący badania, rozwój i innowacje oraz drugi pod względem budżetu krajowy program na lata 2014-2020. Na jego realizację przeznaczono ok. 8,6 mld euro z Funduszy Europejskich, a więc ponad 36 mld zł. Dzięki tym środkom naukowcy i przedsiębiorcy zyskają nowe możliwości prowadzenia wspólnych przedsięwzięć badawczo-rozwojowych, a wyniki prac B+R znajdą praktyczne wykorzystanie w gospodarce.

Kto może występować o wsparcie?

O wsparcie z Programu Inteligentny Rozwój występować mogą przede wszystkim:

  • przedsiębiorstwa (w szczególności MŚP),
  • jednostki naukowe,
  • konsorcja przedsiębiorstw oraz jednostek naukowych,
  • instytucji otoczenia biznesu.

Szczegółowe informacje na temat podmiotów uprawnionych do wnioskowania o wsparcie publikowane są każdorazowo w dokumentacji konkursu o dofinansowanie. Zobacz listę ogłoszeń o naborach wniosków.

Dla kogo są projekty?

Projekty finansowane z Programu Inteligentny Rozwój możemy podzielić na dwie grupy.

Pierwszą stanowią te, które przyczyniają się przede wszystkim do rozwoju realizujących je podmiotów. Dotyczy to na przykład przedsiębiorstw, które poprzez inwestycje, opracowanie i wdrożenie innowacyjnych produktów lub usług, czy współpracę z jednostkami badawczo-rozwojowymi zdobywają nowe rynki i ulepszają swoje produkty.

Drugą grupę stanowią przedsięwzięcia, których realizatorzy pełnią jedynie funkcję wykonawcy lub pośrednika w dostarczaniu konkretnych rozwiązań dla wybranych grup adresatów. Przykładem mogą być projekty realizowane przez Instytucje Otoczenia Biznesu świadczące bezpłatne lub częściowo dofinansowane usługi doradcze czy podmioty wdrażające instrumenty finansowe udzielający wsparcia w formie pożyczek, poręczeń bądź też wejść kapitałowych.

Projekty takie w Programie Inteligentny Rozwój kierowane są przede wszystkim do mikro, małych i średnich przedsiębiorstw oraz start-upów.

Broszura Programu Inteligentny Rozwój

Ulotka informacyjna Programu Inteligentny Rozwój

Typy przedsięwzięć:

Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa

Projekty B+R przedsiębiorstw
Wsparcie obejmuje realizację przez przedsiębiorstwo (samodzielnie lub jako lidera konsorcjum) badań, głównie badań przemysłowych lub eksperymentalnych prac rozwojowych w celu opracowania nowych lub istotnie ulepszonych rozwiązań, łącznie z przygotowaniem prototypów doświadczalnych oraz instalacji pilotażowych.
W zakresie finansowania prac B+R przez przedsiębiorstwa odrębnych schematem finansowania mogą być objęte projekty dotyczące realizacji przez przedsiębiorstwo lub konsorcjum z udziałem przedsiębiorstwa prac badawczo-rozwojowych związanych z wytworzeniem instalacji pilotażowej/demonstracyjnej.

Prace B+R finansowane z udziałem funduszy kapitałowych
Wsparcie kierowane jest do przedsiębiorstw znajdujących się na wczesnym etapie rozwoju i prowadzących prace B+R w obszarze zaawansowanych technologii. Celem jest wspieranie procesu komercjalizacji wyników prac B+R z udziałem funduszy venture capital.

Sektorowe programy B+R
Programy sektorowe służą realizacji dużych przedsięwzięć B+R, istotnych dla rozwoju poszczególnych branż/sektorów gospodarki. W programach sektorowych inicjatorem wspólnego przedsięwzięcia jest grupa przedsiębiorstw, które występują w imieniu branży,przedstawiając zarys agendy badawczej wraz z konkretnym zapotrzebowaniem sektora na prace B+R. W ramach programów sektorowych przedsiębiorstwa mogą współpracować z sektorem nauki (nie jest jednak konieczna współpraca w ramach konsorcjum).

Wsparcie otoczenia i potencjału przedsiębiorstw do prowadzenia działalności B+R+I

Wsparcie inwestycji w infrastrukturę B+R przedsiębiorstw
Wsparcie jest kierowane do przedsiębiorstw, w tym do MŚP i obejmuje tworzenie oraz rozwój infrastruktury B+R poprzez inwestycje w aparaturę, sprzęt, technologie i inną niezbędną infrastrukturę, która służy tworzeniu innowacyjnych produktów i usług. Oferowane wsparcie przyczyni się do powstawania działów badawczo-rozwojowych i laboratoriów w przedsiębiorstwach oraz tworzenia centrów badawczo-rozwojowych.

Otwarte innowacje - wspieranie transferu technologii
Wsparcie w ramach instrumentu kierowane jest do mikro, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) zainteresowanych pozyskaniem technologii w formie patentu lub nieopatentowanej wiedzy technicznej oraz realizacją inwestycji rozwojowej opartej o implementację pozyskanej technologii. Celem instrumentu jest wykorzystanie formuły otwartych innowacji (open innovation) dla podniesienia poziomu innowacyjności przedsiębiorstw, a także stworzenie efektywnego (łączącego kapitał prywatny z publicznym) modelu finansowania innowacyjnych przedsięwzięć

Proinnowacyjne usługi dla przedsiębiorstw
W ramach Programu planowana jest realizacji kilku instrumentów wsparcia związanych ze świadczeniem proinnowacyjnych usług na rzecz przedsiębiorstw przez różnego rodzaju podmioty. Usługi te powinny być dostosowane do potrzeb odbiorców oraz w sposób kompleksowy przyczyniać się do powstawania innowacji (od badań do komercjalizacji).
Jeden z instrumentów będzie polegał na współfinansowaniu świadczenia na rzecz MŚP usług proinnowacyjnych przez instytucje otoczenia biznesu.
Ponadto w ramach proinnowacyjnych usług przewiduje się możliwość wsparcia Krajowych Klastrów Kluczowych (KKK) w zakresie specjalistycznych usług doradczych w zakresie internacjonalizacji oraz rozwoju współpracy z podmiotami zewnętrznymi.
Wsparciem będą objęte również projekty związane z ochroną własności intelektualnej. Wsparcie służy pokryciu kosztów zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego lub wzoru przemysłowego (z wyłączeniem zgłoszenia dotyczącego ochrony na terytorium Polski) oraz kosztów związanych z ochroną własności przemysłowej, a także prowadzeniem analiz czystości patentowej (freedom-to-operate).
Z kolei wsparcie w postaci tzw. bonów na innowacje umożliwia rozwijanie kontaktów MŚP z jednostkami naukowymi. Przedmiotem wsparcia jest zakup usługi związanej z opracowaniem nowego produktu lub usługi, projektu wzorniczego, nowej technologii produkcji albo znaczącym ulepszeniem wyrobu końcowego lub technologii produkcji.
Ponadto finansowanie kierowane jest na działania o charakterze systemowym, prowadzone przez Urząd Patentowy RP, związane z kształtowaniem praktycznych umiejętności przedsiębiorców w zakresie wykorzystania ochrony własności przemysłowej, profesjonalizacją usług (zgodnie z popytem zgłaszanym przez przedsiębiorstwa), takich jak wykonywanie specjalistycznych analiz bibliometrycznych dla przedsiębiorców, informowanie zainteresowanych podmiotów o nowych zgłoszeniach patentowych i udzielonych patentach z danej dziedziny techniki czy badanie rodziny patentowej.

Zwiększenie intensywności współpracy w ramach krajowego systemu innowacji
Wsparcie obejmuje projekty o charakterze pilotażowym, które służą testowaniu nowych form wsparcia oraz mają na celu zwiększenie wiedzy i skłonności przedsiębiorstw do podejmowania działalności B+R+I.

Wsparcie innowacji w przedsiębiorstwach

Wsparcie wdrożeń wyników prac B+R
Wsparcie w tym zakresie służy zapełnieniu luki finansowej pomiędzy etapem prowadzenia przez przedsiębiorstwo prac badawczo-rozwojowych a wprowadzeniem nowego produktu na rynek. Wsparcie może być w szczególności przeznaczone na wdrożenie wyników prac B+R uzyskanych w wyniku realizacji projektów współfinansowanych ze środków I osi priorytetowej programu.
Planowana jest realizacja instrumentu wspierającego MŚP, które zainteresowane są wdrożeniem innowacji o charakterze technologicznym. W procesie udzielania wsparcia wykorzystane zostaną doświadczenia związane z realizacją analogicznych instrumentów w perspektywie finansowej 2007-2013.
Ponadto przewiduje się utworzenie funduszu gwarancyjnego dla projektów innowacyjnych, charakteryzujących się wysokim poziomem ryzyka, realizowanych przez MŚP. Fundusz gwarancyjny będzie zapewniał gwarancje dla instytucji finansowych udostępniających kapitał firmom wdrażającym innowacje, które są związane z wynikami działalności B+R.

Wsparcie promocji oraz internacjonalizacji innowacyjnych przedsiębiorstw
Finansowaniem zostaną objęte projekty mające na celu świadczenie na rzecz innowacyjnych przedsiębiorstw z sektora MŚP specjalistycznych usług doradczych z zakresu internacjonalizacji oraz programy służące umiędzynarodowieniu działalności przedsiębiorstw, reprezentujących obszary określone w Krajowej Inteligentnej Specjalizacji.

Instrumenty finansowe

  •  wsparcie w zakresie tworzenia przedsiębiorstw na bazie innowacyjnych pomysłów (tzw. preinkubacja),
  • zasilenie kapitałowe nowo powstałych firm,
  • inwestycje w innowacyjne przedsiębiorstwa z wykorzystaniem funduszy VC, m.in. w celu komercjalizacji wyników prac B+R,
  • inwestycje w innowacyjne przedsiębiorstwa przy użyciu mechanizmów finansowania syndykatowego (grupowego) przez aniołów biznesu,
  • wsparcie przedsiębiorstw poprzez instrument pożyczkowy w celu uzupełnienia wsparcia udziałowego udzielanego innowacyjnym start-up’om.

Uzupełnienie ww. instrumentów finansowych będzie stanowiło wsparcie w postaci dotacji dla przedsiębiorstw poszukujących źródeł finansowania innowacyjnych przedsięwzięć wśród inwestorów branżowych lub na rynku kapitałowym (na Giełdzie Papierów Wartościowych, rynku NewConnect oraz Catalyst). Wsparcie w tym zakresie będzie polegało na finansowaniu usług doradczych oraz analiz rynkowych.

Zwiększenie potencjału naukowo-badawczego

Badania naukowe i prace rozwojowe
Wsparcie obejmuje projekty polegające na prowadzeniu badań naukowych i prac rozwojowych, realizowane przez konsorcja naukowe i naukowo-przemysłowe (przy czym liderem tych projektów jest zawsze jednostka naukowa). Dzięki zaangażowaniu przedsiębiorstw do realizacji projektów, zapewnione będzie wsparcie w zakresie komercjalizacji wyników badań. Wsparcie kierowane jest na przedsięwzięcia realizowane w ramach procesu inteligentnej specjalizacji na poziomie krajowym lub regionalnym.

Rozwój nowoczesnej infrastruktury badawczej sektora nauki
Wsparcie jest kierowane do wybranych projektów dużej, strategicznej infrastruktury badawczo-rozwojowej, o charakterze ogólnokrajowym i międzynarodowym, znajdujących się na Polskiej Mapie Drogowej Infrastruktury Badawczej. Celem realizowanych projektów jest również stworzenie skutecznego dostępu do tej infrastruktury dla przedsiębiorstw i innych zainteresowanych podmiotów.

Wsparcie powstawania międzynarodowych agend badawczych
Wspierane są Międzynarodowe Agendy Badawcze (MAB), tworzone w Polsce we współpracy z renomowanymi ośrodkami naukowymi z innych państw. Celem MAB jest realizacja wysokiej jakości badań naukowych i prac rozwojowych, prowadzonych przez zespoły wybitnych naukowców zagranicznych i polskich. Wsparcie powinno przyczynić się do stworzenia w Polsce wyspecjalizowanych, wiodących w skali światowej jednostek naukowych, stosujących najlepsze światowe praktyki w zakresie:

  • identyfikowania programów i tematów badawczych,
  • polityki personalnej oraz zarządzania pracami B+R,
  • komercjalizacji wyników prac B+R.

Zwiększenie potencjału kadrowego sektora B+R

  • rozwój kadr B+R w projektach zespołowych prowadzonych przez wybitnych uczonych z całego świata w jednostkach naukowych lub przedsiębiorstwach pracujących w najbardziej innowacyjnych obszarach, z udziałem partnera zagranicznego;
  • realizacja projektów badawczych w jednostkach naukowych lub przedsiębiorstwach w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem powrotów do kraju wybitnych naukowców polskiego pochodzenia lub osób mających przerwę w pracy badawczej;
  • rozwój kadr B+R pod kierunkiem naukowca posiadającego wybitne doświadczenie we współpracy z gospodarką w projektach zespołowych, z udziałem studentów, doktorantów i młodych doktorów, prowadzonych w zakresie rozwoju technologii lub świadczenia usług badawczych dla przedsiębiorstw;
  • rozwój umiejętności w zakresie zarządzania badaniami naukowymi, współpracy z przedsiębiorstwami lub w zakresie najnowszych osiągnięć naukowych oraz komercjalizacji wyników prac B+R (w ramach ww. wymienionych instrumentów oraz nowych instrumentów zwiększających kompetencje kadr jednostek naukowych i stopień komercjalizacji wyników badań naukowych i prac rozwojowych);
  • prowadzenie projektów badawczych przez doktorantów (studiujących m.in. w ramach międzynarodowych studiów doktoranckich) lub naukowców odbywających staże w przedsiębiorstwach oraz projektów badawczych realizowanych w ramach programów finansowania pierwszych zespołów badawczych przez uczonych na wczesnym etapie kariery naukowej;
  • podnoszenie kwalifikacji kadr przedsiębiorstw poprzez wsparcie realizowanych przez nich projektów badawczych oraz ich staży w jednostkach naukowych (związanych z realizacją projektów badawczych, w tym zlecanych przez przedsiębiorstwa).

Sposób finansowania programu 

Program Inteligentny Rozwój finansowany jest z dwóch źródeł:

  • Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, z którego na program przeznaczone jest 8 613,9 mln euro
  • Środków krajowych – publicznych i prywatnych, których minimalne zaangażowanie wynosi 1 575,9 mln euro.

Ostateczne zaangażowanie środków krajowych, głównie prywatnych, w momencie zamknięcia programu będzie znacznie wyższe. Wskazana kwota została wyliczona w oparciu o ogólne zasady unijne, według których minimalny wkład środków krajowych w 15 słabiej rozwiniętych województwach to 15%, a w województwie mazowieckim - 20%. Jednak w wielu projektach w tym programie występować będzie pomoc publiczna, co będzie wymagało wyższego wkładu krajowego, wnoszonego przez realizatorów projektów, głównie ze środków prywatnych.

Sposób finansowania projektów

Sposób finansowania projektów zależy głównie od rodzaju podmiotu korzystającego ze wsparcia oraz specyfiki projektu.
Pierwsza podstawowa zasada mówi, że dofinansowane mogą być jedynie tzw. koszty kwalifikowane. Katalog takich kosztów określony jest dla każdego programu i typu projektu. Jeżeli w ramach projektu pojawi się potrzeba zrealizowania działań, które nie znalazły się na liście kosztów kwalifikowanych, należy sfinansować je ze środków własnych.
W większości projektów finansowanych w programie Inteligentny Rozwój wymagane jest, aby beneficjenci partycypowali w kosztach ich realizacji, wnosząc tzw. wkład własny. Zasada ta dotyczy w szczególności projektów, w których występuje pomoc publiczna. 

Beneficjenci otrzymują dofinansowanie w formie:

  • refundacji – wypłacane wsparcie stanowi zwrot całości lub części wydatków rzeczywiście poniesionych przez realizatora projektu i sfinansowanych z jego własnych środków
    lub
  • zaliczki – wypłacanej na poczet planowanych wydatków

Ostateczne rozliczenie dokonywane jest na podstawie dokumentów wskazujących na faktycznie i prawidłowo poniesione wydatki.

Zaangażowane instytucje

Instytucja Zarządzająca

Za zarządzanie Programem Inteligentny Rozwój odpowiada Instytucja Zarządzająca, znajdująca się w strukturach Ministerstwa Rozwoju. Odpowiada ona za sprawną i poprawną realizację programu – zarówno w ujęciu całościowym, jak i na poziomie poszczególnych projektów. Wydaje ponadto wytyczne, zalecenia i podręczniki dotyczące różnych aspektów związanych z realizacją programu oraz prowadzi działania promocyjno-informacyjne.
Zadania Instytucji Zarządzającej programem reguluje Ustawa o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (tzw. ustawa wdrożeniowa).
Instytucja Zarządzająca Programem Inteligentny Rozwój - Ministerstwo Rozwoju, Departament Programów Wsparcia Innowacji i Rozwoju (DIR), tel.: 22 273 81 01, faks: 22 273 89 21, e-mail: sekretariatDIR@mr.gov.plpoir@mr.gov.pl.

Instytucje Pośredniczące

Instytucja Zarządzająca programem może przekazać wykonywanie części swoich zadań do Instytucji Pośredniczących. Powołując je, przekazuje część zadań i obarcza odpowiedzialnością za ich realizację, nadal jednak pozostaje odpowiedzialna za całość programu. Rolę Instytucji Pośredniczącej mogą pełnić wyłącznie jednostki sektora finansów publicznych. Zakres jej obowiązków określa umowa lub porozumienie. Mogą to być na przykład zadania związane z zarządzaniem i wdrażaniem części programu dotyczącej określonej tematyki, w której specjalizuje się dana instytucja, np. ochrony środowiska, rozwoju przedsiębiorstw czy budowy dróg.
W przypadku PO IR funkcję Instytucji Pośredniczącej pełnią: Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (dla osi 1 i 4) oraz byłe Ministerstwo Gospodarki (dla osi 2 i 3).

Instytucje Wdrażające

Instytucja Pośrednicząca może, ale nie musi, zajmować się bezpośrednią obsługą przyznawania wsparcia, kontaktem z jego beneficjentami czy kontrolą realizacji projektów. Te funkcje może przekazać Instytucji Wdrażającej, którą powołuje jako jednostkę samorządową lub wyłania, zgonie z procedurą zamówień publicznych, spoza sektora finansów publicznych. Funkcję Instytucji Wdrażającej mogą pełnić na przykład agencje rozwoju przedsiębiorczości czy rozwoju regionalnego.
W przypadku PO IR funkcję Instytucji Wdrażającej pełnią: Polska Agencja Rozwoju PrzedsiębiorczościBank Gospodarstwa Krajowego, Ośrodek Przetwarzania Informacji.

Eksperci

Na potrzeby oceny wniosków o dofinansowanie z Programu Inteligentny Rozwój powoływani mogą być eksperci. Są to osoby posiadające specjalistyczną wiedzę w dziedzinach, których dotyczy przewidziane w programie wsparcie. Ich zadaniem jest uczestnictwo w weryfikacji projektów i zapewnienie rzetelnej i bezstronnej oceny.
Więcej informacji i wykazy ekspertów

Punkty informacyjne

Za funkcjonowanie Sieci Punktów Informacyjnych Funduszy Europejskich odpowiada Ministerstwo Rozwoju.

Przydatne linki

Podstawowe dokumenty

Program Inteligentny Rozwój 2014-2020

Szczegółowy opis osi priorytetowych Programu Inteligentny Rozwój 2014-2020

Wszystkie dokumenty na stronie PO IR

Wyraź opinię 0 0

na skróty / spis treści